Waarom stoppen met roken?

In het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde verscheen recent een stand van zaken: het aantal ziekten en aandoeningen als gevolg van roken zijn er inmiddels al meer dan 30. En het risico op vroegtijdige sterfte is niet twee- maar driemaal hoger bij rokers.

Er roken in de wereld meer dan 1 miljard mensen.

De gezondheidsschade die tabak veroorzaakt is groot. Meer dan de helft van de rokers sterft vroegtijdig aan een tabaksgerelateerde ziekte. Roken is wereldwijd de belangrijkste vermijdbare oorzaak van (chronische) ziekte en overlijden.

Ziekte en sterfte

Roken veroorzaakt of verhoogt de kans op ernstige ziekten, maar heeft ook gevolgen op korte termijn:

  • Longziekten: o.m. longkanker en COPD (rokerslong).
  • Hart- en vaataandoeningen: de stoffen uit sigarettenrook hebben een nefaste invloed op hart en vaten.
  • Mondziekten: roken kan leiden tot mondkanker (slokdarm, strottenhoofd, mondholte), tandvleesontstekingen, …
  • Oogziekten: bepaalde oogaandoeningen komen vaker voor bij rokers (glaucoom, cataract, maculadegeneratie), waarvan sommige tot blindheid kunnen leiden.
  • Andere ziekten komen vaker voor bij rokers: ziekte van Crohn, alzheimer, reumatoïde artritis, diabetes en verschillende andere kankers (maag-, lever-, blaas-, baarmoederhals-, vulva- keel-, rectaal-, nier-, alvleesklierkanker, acute myeloide leukemie).
  • Gevolgen voor de vruchtbaarheid: problemen om zwanger te worden, minder goed sperma bij de man, erectieproblemen, meer miskramen, te vroeg geboren baby’s, …
  • De conditie gaat achteruit, een roker is snel moe.
  • De huid van rokers veroudert sneller.
  • …..

Het aantal kankers zou met een derde verminderen als niemand zou roken.

Schade door passief roken

Meeroken of passief roken veroorzaakt ziekte bij niet-rokers (en rokers):

  • Hartziekten en hartaanvallen bij volwassenen: een op tien hartaanvallen wordt veroorzaakt door meeroken. De risico’s op hart-en vaatziekten stijgen met 20 à 30%.
  • Bij volwassenen veroorzaakt meeroken ook luchtweginfecties (o.m. verhoogde kans op COPD), astma en longkanker. De risico’s op longkanker stijgen met 20 à 30%. Cumulatieve blootstelling aan tabaksrook als kind én volwassene leidt tot meer chronische respiratoire aandoeningen (verhoging evenredig met blootstellingsduur).
  • Kinderen met rokende ouders zijn vaker ziek en hebben meer kans op problemen met de luchtwegen: bronchitis, chronische ademhalingssymptomen (hoesten, fluimen, piepen), meer longontsteking, een minder goede longfunctie en vertraagde longontwikkeling, astma die verslechtert, ….
  • Passief roken door kinderen zorgt ook voor steeds terugkerende middenoorontstekingen en huidproblemen.
  • Tabaksrook beschadigt ook de aderen van kinderen doordat ze vroegtijdig verouderen. Dat heeft gevolgen op lange termijn: de kans op ernstige hartproblemen op latere leeftijd neemt toe.
  • Passief roken door zwangere vrouwen leidt tot grote risico’s voor het kind, o.m. een hogere kans op een te laag geboortegewicht en op vroeggeboorte.
  • Passief roken wordt ook geassocieerd met zwangerschapsproblemen op een dosis-effectwijze. Passief roken in de kinderjaren leidt tot verminderde fertiliteit, net zoals passief roken op volwassen leeftijd.

Meer info over passief roken op www.vigez.be en www.passiefroken.be

Sociale impact van roken

  • Geelbruine vingers en tanden.
  • Stank: haren, kleding, …
  • Budget: roken kost veel geld.
  • Roken is niet langer de sociale norm, er mag op veel plaatsen niet meer gerookt worden. Rokers voelen zich daardoor soms buitenstaanders.
  • Mensen die niet roken krijgen meer sociale kansen, bv. bij het zoeken naar werk.
  • Roken betekent afhankelijk en verslaafd zijn.
  • Ook van de industrie achter de sigaret die sinds lang uitblinkt in leugens en manipulatie.

Sterfte in cijfers

Vlaanderen

Het Agentschap Zorg en Gezondheid heeft nieuwe sterftecijfers voor 2015 bekendgemaakt. Daaruit blijkt dat het gewicht van longkanker als doodsoorzaak bij vrouwen verder toeneemt: bij mannen neemt de sterfte door longkanker af, maar bij vrouwen uit de leeftijdsgroep van 50-74 jaar lijkt deze kanker borstkanker definitief te ‘verslaan’ als belangrijkste doodsoorzaak. Er sterven wel nog steeds dubbel zoveel mannen als vrouwen door longkanker.

Europa

In de EU zijn er elk jaar 700.000 tabaksdoden te betreuren, en miljoenen rokers die lijden aan ziekten die met roken te maken hebben: kankers, cardiovasculaire ziekten, ademhalingsziekten, …. Ca. 50% van de rokers sterft vroegtijdig (gemiddeld 14 jaar vroeger dan niet-rokers). De Europese Unie schat de uitgaven voor de gezondheidskosten in Europa als gevolg van roken op 25 miljard euro en het verlies door afwezigheid op de werkvloer of vroegtijdig pensioen op 8,3 miljard euro (1).

Wereld

Wereldwijd gaat het over meer dan 6 miljoen doden elk jaar, waaronder 600.000 door passief roken (de slachtoffers van passief roken zijn in de eerste plaats mensen die zelf niet roken, maar passief roken verhoogt het risico ook voor de roker).

Er wordt aangenomen dat één miljoen gerookte sigaretten op termijn (latentieperiode van ca. 25 jaar) 1 dode veroorzaakt. De 6 triljoen sigaretten die in 1990 gerookt werden zullen in 2015 dus 6 miljoen doden veroorzaken. Dat is elke 5 seconden één tabaksdode. Een derde tot een vierde van deze overlijdens gebeurt als gevolg van longkanker (2).

De WHO omschrijft tabak als de “leading cause of death, illness and impoverishment” in de wereld en als een “gradual killer”. Zonder ingrijpen zal de tabaksgerelateerde sterfte toenemen tot ca. 8 miljoen doden per jaar tegen 2030, de meeste van deze sterfgevallen in landen met een laag en gemiddeld inkomen (3).

Meer info over de schadelijke impact van roken

www.tabakstop.be

Op de hoogte blijven van nieuws over roken?

Abonneer je op onze driemaandelijke Nieuwsbrief Tabak

(1) European Commission, Tobacco in the EU. Why we care. 2012, Brussels.

(2) Proctor, R. The history of the discovery of the cigarette – lung cancer link: evendentiary traditions, corporate denial, global toll, Tobacco Control, 2012; 21: 87-91.

(3) WHO, Tobacco factsheet, 2018