Hoe efficiënt zijn verschillende scenario’s van tabaksontmoediging?

Meer tabakscontrole leidt tot gezondere baby’s én maakt rijker

Onderzoek uit Nederland toont aan dat er meer gezonde baby’s zijn sinds de verhoging van de accijnzen op tabak en het rookverbod in horecagelegenheden. Maar in landen waar meer wordt ingezet op ontmoediging van roken zijn de gunstige effecten voor pasgeborenen nog groter. Zo is er in het Verenigd Koninkrijk ook een daling in sterfte rondom de geboorte en op het vlak van vroeggeboorte te zien.

Een kosten-batenanalyse door de universiteit van Maastricht, het RIVM en het Trimbos-instituut toont dan weer aan dat tabaksontmoediging niet alleen gezonder maar ook rijker maakt.

In ons land toonde het SOCOST-onderzoek recent nog aan dat roken de Belgische samenleving maar liefst 13 miljard euro per jaar kost! De kosten zijn daarmee veel hoger dan de baten (tabaksaccijnzen).

In een door de KWF Kankerbestrijding gefinancierde analyse hebben de universiteit van Maastricht, het RIVM en het Trimbos-Instituut voor het eerst onderzocht welke toekomstige effecten verschillende tabaksontmoedigende beleidsscenario’s hebben op de Nederlandse samenleving.

Er werden een achttal scenario’s van tabakscontrole becijferd, telkens met inzet van (een combinatie van) verschillende maatregelen om het roken te ontmoedigen, zoals een jaarlijkse accijnsverhoging, multimediale campagnes, rookstophulp, ….

Een streng tabaksontmoedigingsbeleid met een combinatie van maatregelen kan ervoor zorgen dat het aantal rokers in 2050 is gedaald tot 5%, volgens de site Tabaknee. Bij ongewijzigd beleid blijft dat aantal steken op 17%. Een daling van het aantal rokers levert in alle gevallen maatschappelijke baten op.

Stevig preventiebeleid is win-win voor iedereen

Tabaknee stelt dat “het rapport ondubbelzinnig aantoont dat een stevig preventiebeleid een win-winsituatie oplevert voor iedereen: minder mensen worden slachtoffer van de gevolgen van hun tabaksverslaving, de arbeidsproductiviteit gaat vooruit door minder ziekteverzuim en de staat ontvangt meer inkomsten uit accijnzen. Maar alle onderzochte scenario’s resulteren in een positief saldo, al worden de baten bij verschillende stakeholders behaald, afhankelijk van het scenario.”

Invloed sociaaleconomische status?

De site merkt ook op dat het jammer is dat het niet mogelijk was om SES (sociaaleconomische status) in de resultaten te verwerken.  “Dat is jammer want de verschillen zijn groot, van de mensen met het laagste opleidingsniveau (lagere school) rookt 20% dagelijks en van de hoogst opgeleiden (hbo of universiteit) is dit 13% (bron: www.nationaalkompas.nl). De uitwerking van verschillende maatregelen zou wel eens heel anders kunnen uitpakken voor deze groepen.”

Voor wie is welk antitabaksbeleid een voordeel?

Afhankelijk van het scenario worden de baten dus bij verschillende belanghebbenden behaald. In scenario’s waarin vooral het aantal rokers daalt, als gevolg van bijvoorbeeld massamediale campagnes, zijn de baten het grootst voor de consumenten (betere kwaliteit van leven) en de werkgevers (minder productiviteitsverliezen). In scenario’s waarin de accijnzen stijgen, zijn de baten het grootst voor de overheid.

Ook financiële winst

Volgens KWF Kankerbestrijding maakt de analyse duidelijk dat diverse maatregelen (waaronder campagnes en accijnsverhogingen) ervoor kunnen zorgen dat niet alleen de gezondheidswinst stijgt, maar dat ook de Nederlandse maatschappij er wel bij vaart op financieel vlak: het aantal rokers kan in 2050 dalen naar 7,7% , en tegelijkertijd is er 1,7 miljard euro winst per jaar bij een kleine investering in tabaksontmoediging.

Het onderzoek toont aan dat verschillende tabaksontmoedigende scenario’s niet alleen de gezondheid bevorderen, maar ook financieel bijdragen aan de samenleving. Vaak wordt beweerd dat roken vanuit financieel oogpunt goed is voor de maatschappij omdat het de schatkist accijnsinkomsten oplevert en er geen opgebouwde pensioenen moeten uitbetaald worden omdat rokers op jongere leeftijd overlijden. Maar dat klopt dus niet.